เว็บไซต์ธุรกิจต้องทำอะไรบ้างตาม PDPA
สรุปสั้น
ถ้าเว็บไซต์เก็บข้อมูลที่ระบุตัวคนได้ เช่น ชื่อ เบอร์โทร อีเมล หรือใช้คุกกี้ติดตามผู้เข้าชม ต้องทำตาม พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 (PDPA) ขั้นต่ำคือมีประกาศความเป็นส่วนตัวที่บอกว่าเก็บอะไร เพื่ออะไร และเก็บนานเท่าไร ขอความยินยอมก่อนใช้คุกกี้ที่ไม่จำเป็น เก็บข้อมูลให้ปลอดภัย และมีช่องทางให้เจ้าของข้อมูลขอดู แก้ หรือลบข้อมูล บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย
PDPA เกี่ยวกับเว็บไซต์ตรงไหน
พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 บังคับใช้เต็มรูปแบบตั้งแต่ 1 มิถุนายน 2565 กฎหมายนี้ดูแลข้อมูลที่ระบุตัวคนได้ ไม่ว่าจะเก็บผ่านกระดาษหรือเว็บไซต์
เว็บไซต์เกี่ยวข้องเมื่อมีอย่างใดอย่างหนึ่งนี้
- ฟอร์มติดต่อ ฟอร์มจอง หรือฟอร์มสมัครรับข่าว
- ระบบสมาชิกหรือระบบสั่งซื้อ
- คุกกี้หรือสคริปต์ติดตามผู้เข้าชม เช่น Google Analytics หรือ Meta Pixel
- ปุ่มแชตหรือวิดเจ็ตจากผู้ให้บริการภายนอก
เว็บแนะนำบริษัทที่ไม่มีฟอร์มก็ยังเกี่ยว ถ้าใช้คุกกี้วัดผลหรือคุกกี้การตลาด
เช็กลิสต์ขั้นต่ำสำหรับเว็บไซต์
- ประกาศความเป็นส่วนตัว (privacy notice) บอกว่าเก็บข้อมูลอะไร เพื่ออะไร ใช้ฐานทางกฎหมายข้อไหน เก็บนานเท่าไร ส่งต่อให้ใคร เจ้าของข้อมูลมีสิทธิอะไร และติดต่อใคร วางลิงก์ไว้ท้ายทุกหน้าและข้างฟอร์ม
- แบนเนอร์คุกกี้ที่เลือกได้จริง แยกคุกกี้ที่จำเป็นออกจากคุกกี้วัดผลและการตลาด และไม่เปิดคุกกี้ที่ไม่จำเป็นก่อนผู้ใช้กดยอมรับ
- ฟอร์มเก็บเท่าที่ใช้ ถ้าจะส่งข่าวสารการตลาด ให้มีช่องติ๊กยินยอมแยก ไม่รวมกับการยอมรับเงื่อนไข
- ความปลอดภัย เว็บใช้ HTTPS จำกัดสิทธิ์คนเข้าหลังบ้าน สำรองข้อมูล และเก็บบันทึกการเข้าถึง
- ช่องทางใช้สิทธิ ให้เจ้าของข้อมูลขอดู ขอแก้ ขอลบ คัดค้าน หรือถอนความยินยอมได้ เช่น ผ่านอีเมลที่ระบุในประกาศ
- ผู้ให้บริการภายนอก ตรวจว่าบริการที่เว็บใช้ เช่น โฮสติ้ง ระบบส่งอีเมล หรือเครื่องมือวัดผล เก็บข้อมูลอะไร และมีข้อตกลงเรื่องการประมวลผลข้อมูล
- แผนรับมือข้อมูลรั่ว กฎหมายกำหนดให้แจ้งสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลภายใน 72 ชั่วโมงนับแต่ทราบเหตุ เว้นแต่เหตุนั้นไม่มีความเสี่ยงต่อสิทธิของเจ้าของข้อมูล
คุกกี้แบบไหนต้องขอความยินยอม
แนวทางที่ใช้กันและปลอดภัยที่สุดคือ คุกกี้ที่เว็บขาดไม่ได้ใช้ได้โดยแจ้งให้ทราบ ส่วนคุกกี้อื่นให้ขอความยินยอมก่อนเปิด
| ประเภท | ตัวอย่าง | ขอความยินยอมก่อนไหม |
|---|---|---|
| จำเป็น | การเข้าสู่ระบบ ตะกร้าสินค้า ความปลอดภัย | ไม่ต้อง แต่ต้องแจ้งในประกาศ |
| การตั้งค่า | จำภาษาหรือธีมที่เลือก | แจ้งให้ทราบ หรือขอความยินยอมถ้าไม่จำเป็นต่อการใช้งาน |
| วัดผล | Google Analytics | ขอก่อน |
| การตลาด | Meta Pixel โฆษณาติดตามข้ามเว็บ | ขอก่อน |
ระบบหลังบ้านต้องคิดเรื่องอะไรเพิ่ม
ระบบหลังบ้านเก็บข้อมูลลูกค้ามากกว่าเว็บทั่วไป ควรออกแบบเรื่องนี้ตั้งแต่ต้น
- สิทธิ์ตามบทบาท พนักงานเห็นเฉพาะข้อมูลที่ต้องใช้ในงาน
- บันทึกการเข้าถึง รู้ว่าใครดูหรือแก้ข้อมูลอะไร เมื่อไร
- ระยะเวลาเก็บ ลบหรือทำให้ข้อมูลระบุตัวไม่ได้เมื่อหมดความจำเป็น เว้นแต่มีกฎหมายอื่นให้เก็บ เช่น เอกสารบัญชี
- ข้อมูลอ่อนไหว เช่น ข้อมูลสุขภาพหรือข้อมูลชีวภาพ กฎหมายกำหนดเงื่อนไขเข้มกว่าปกติ ถ้าระบบต้องเก็บ ควรปรึกษาผู้รู้กฎหมายก่อนออกแบบ
- เอกสารยืนยันตัวตน เช่น สำเนาบัตรประชาชน เก็บในที่ที่จำกัดสิทธิ์และไม่เปิดเป็นลิงก์สาธารณะ
ถ้าไม่ทำ มีโทษอะไร
PDPA มีโทษสามแบบ
- โทษทางปกครอง ปรับสูงสุด 5 ล้านบาทต่อกรณี ตามประเภทการฝ่าฝืน
- ความรับผิดทางแพ่ง ชดใช้ค่าเสียหายจริง และศาลสั่งค่าสินไหมเพิ่มได้ไม่เกินสองเท่า
- โทษทางอาญา บางกรณีที่เกี่ยวกับข้อมูลอ่อนไหวหรือการเปิดเผยข้อมูลโดยมิชอบ
ความเสี่ยงที่ธุรกิจส่วนใหญ่เจอก่อนโทษปรับคือความเชื่อมั่นของลูกค้า ลูกค้าที่เห็นแบนเนอร์คุกกี้ที่ปฏิเสธไม่ได้ หรือได้ข้อความขายของโดยไม่เคยยินยอม จะจำได้
แบ่งงานกับผู้ทำเว็บอย่างไร
ผู้ทำเว็บรับผิดชอบส่วนเทคนิคได้ เช่น แบนเนอร์คุกกี้ที่ทำงานจริง ช่องติ๊กยินยอม HTTPS สิทธิ์ผู้ใช้ และการลบข้อมูล ส่วนเนื้อหาประกาศความเป็นส่วนตัวและฐานทางกฎหมายควรให้ผู้รู้กฎหมายตรวจ เพราะขึ้นกับว่าธุรกิจของคุณใช้ข้อมูลอย่างไร
ก่อนจ้างให้ถามว่าส่วนไหนรวมในขอบเขตงาน ดูตัวอย่างประกาศของเราได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว
คำถามที่พบบ่อย
เว็บไซต์ที่ไม่มีฟอร์มเลย ต้องทำตาม PDPA ไหม
ถ้าเว็บใช้คุกกี้วัดผล คุกกี้การตลาด หรือวิดเจ็ตแชตจากภายนอก ก็มีการเก็บข้อมูลผู้เข้าชม ควรมีประกาศความเป็นส่วนตัวและขอความยินยอมสำหรับคุกกี้ที่ไม่จำเป็น
ใช้ Google Analytics ได้ไหม
ใช้ได้ โดยเปิดหลังผู้ใช้ยินยอมคุกกี้วัดผล และระบุในประกาศความเป็นส่วนตัวว่าใช้เครื่องมือนี้เพื่ออะไร
ธุรกิจเล็กต้องมีเจ้าหน้าที่คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (DPO) ไหม
กฎหมายบังคับเฉพาะบางกรณี เช่น หน่วยงานรัฐ ธุรกิจที่ติดตามข้อมูลคนจำนวนมากเป็นประจำ หรือธุรกิจหลักที่ใช้ข้อมูลอ่อนไหว ธุรกิจทั่วไปส่วนใหญ่ไม่ต้องมี แต่ควรมีคนรับผิดชอบเรื่องนี้
เก็บข้อมูลลูกค้าได้นานแค่ไหน
เท่าที่จำเป็นตามวัตถุประสงค์ที่แจ้งไว้ บวกระยะที่กฎหมายอื่นกำหนด เช่น เอกสารบัญชีและภาษี ควรเขียนระยะเวลาไว้ในประกาศความเป็นส่วนตัว
